0-36 AYLIK ÇOCUKLARIN EĞİTİMLERİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

0-36 AYLIK ÇOCUKLARIN EĞİTİMLERİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Erken çocukluk gelişimini desteklemek açısından çocukla ilgilenecek yetişkinin, hangi konulara dikkat etmesi ve nasıl hareket etmesi gerektiği hususunun iyi bilinmesi önem taşımaktadır. Çocuğu desteklemek için yetişkinin özellikle aşağıdaki konulara dikkat etmesi gereklidir:

A -Çocuk ile doğru iletişim kurma,

B -Çevre düzenlenmesi,

C -Sağlık, güvenlik ve beslenme,

D -Duyu eğitimi,

E -Beden gelişimi (bebek cimnastiği),

F -Tuvalet ve temizlik eğitimi,

Bunların başarılması için belirtilen konularla ilgili örnekler aşağıda sunulmuştur.

A-Çocuk ile Doğru İletişim Kurma:

-Bebekle yüz yüze ve teke tek ilişki kurulmalı, konuşurken göz kontağı kurulmaya ve ses tonunun yumuşak olmasına dikkat edilmelidir .

-Bebek beslenirken, altı ya da giysileri değiştirilirken yapılan işler hakkında sürekli konuşulmalıdır. Çocuğun anlayamayacağı düşünülmeli, onunla bol bol konuşulmalıdır.

-Bebekle konuşurken onun çıkardığı seslere cevap verilmeli, dinlenmeli, çıkardığı sesler taklit edilmelidir.

-Bebekle her fırsatta konuşulmalı, ona şarkı söylenmeli, parmak oyunları oynanmalı, basit hikayeler anlatılmalı veya okunmalıdır.

-Bebek, isteklerini ya da duygularını ağlama ve vücut hareketleriyle belli eder. Bu nedenle, ağlamasına kayıtsız kalınmamalı, kucağa almaktan, şımartmaktan çekinilmemelidir.

-9′uncu ay, bebeklerde ayrılık kaygısının en yoğun olduğu aydır. Anne ile bebek birbirlerinden ayrılırken bebek anneyi bırakmak istemez. Bu normal bir gelişim özelliğidir, anlayışla karşılanmalıdır.

-Çocuğun istek ve duygularını sözel olarak dile getirebilmesi için ona model olunmalıdır ve çocukla düzgün, güzel konuşmaya özen gösterilmelidir.

-Çocukların sevdikleri nesneleri yakınlarında istemelerine saygı gösterilmelidir. Bunları bir yerden diğer yere yanlarında taşımalarına izin verilmelidir.

-Çocukların kendi dürtülerini ve davranışlarını yönetebilmelerine yardım için sabırlı olunmalıdır. Çocuklar aynı oyuncağı paylaşamadıklarında yetişkin ya aynısından bir tane daha sağlamalı, ya da oyuncağı ortadan kaldırmalıdır. Bu yöntemler işe yaramazsa yetişkin nazikçe çocuğu oradan uzaklaştırıp ilgisini başka yöne çekebilmelidir.

-Çocuklarla karşılıklı oyunlar oynanmalı ve onlara bebek ve diğer aksesuarlarla hayali oyunların nasıl oynanacağına model olunmalıdır. Örnek: Yetişkin ve çocuklar ”çay partisi” oyunu oynayabilirler. Yetişkin oyuncak fincanla çay içiyormuş gibi yapar ve tadının ne kadar güzel olduğunu söyler. Çocuk da taklit eder. Daha sonraki aşamalarda, genellikle çocuklar yetişkinleri yönlendirir.

-Çocukların dil ve müzik becerilerini geliştirmeleri için onlara değişik yaşantı ve fırsatlar sağlanmalıdır. Bu amaçla, küçük grupta parmak oyunlarına, basit şiirlere, şarkılara ve küçük hikayelere yer verilmelidir.

-Dil gelişiminin desteklenmesi için çocuğun sözel girişimlerine uygun tepki hemen verilmelidir. Üç yaşındaki çocuk için konuşmanın dinlemeden daha önemli olduğu bilinmelidir. Çocuğun ”Niçin?”, ”Nasıl?” gibi sorularına sabırla cevap verilmelidir .

-3 yaş çocuğu 1-2 yaş çocuğundan daha uyumludur. Ancak 3 yaş çocuğunun utandığında, hayal kırklığına uğradığında ya da özellikle yeni bir durumda 1 -2 yaş çocuğunun davranışlarına (ağlama, parmak emme, bebeksi konuşma vb.) dönebileceği unutulmamalıdır. 3 yaş çocuğunun bebekler ve kendi bebekleri ile ilgilendikleri ve bunun insan gelişimi hakkında birçok şey öğrenmeleri için fırsat olduğu bilinmelidir .

B-Çevre Düzenlenmesi:

-0-36 ay çocukları için çevre, çocuğun gelişimine uygun, uyarıcı ve hareket ihtiyacına cevap verebilecek güvenli bir mekan olmalıdır.

-Beslenme, alt değiştirme, uyku ve oyun için ayrı ayrı alanlar, sessiz ve dinlendirici ortamlar sağlanmalıdır .

-Çevre hem sert, hem yumuşak materyallerle (yastıklar, aynalar vb.) donatılmalıdır.

-Çevre, bol uyarıcılı olmalıdır. Zıt renkli ilginç malzemeler çevre düzenlenmesinde kullanılmalıdır.

-Bebeğin özel eşyaları (biberonu, emziği, giysileri vb.) ayrı bir bölümde olmalı, etiketlenmeli ve başka bebekler için kullanılmamalıdır .

-Bebeğe, kişiler ve yerler hakkında farklı bakış açıları kazandırmak için oyun alanları değiştirilmelidir.

-Bebeklerin kendilerini gözlemeleri için oyun odaları ve alt değiştirilen yere büyük aynalar yerleştirilmelidir.

-Bebeklerin bulundukları tüm bölümler havalandırılmalı, ılık bir ortam sağlanmalıdır.

-Odalar, sevimli bir tarzda döşenmeli ve hayvan, insan yüzü ve değişik nesne resimleri gibi asılabilen materyaller çocuğun göz hizasında olmalıdır.

-Bebeklerin dinlenmesi ve vücudunu hareket ettirebilmesini sağlamak için çeşitli sözsüz hafif müzik parçaları çalınmalıdır.

-Bebeklerin rahatça oynayabileceği, yuvarlanabileceği ve hareket ede bileceği yerler sağlanmalıdır .

-Bebeğin hareket etmesi ve oynaması için toplar, büyük sünger yastıklar, küçük bloklar, müzik kutuları, iç içe geçen kutular ve halkalar sağlanmalıdır.

-Mobiller bebeklerin hem görebileceği yerlere hem de yetişebi1eceği mesafeden biraz daha uzağa asılarak, uzanmaları sağlanmalıdır.

-Ortamda, bebeğin kavrayabileceği, çiğneyebileceği ve çeşitli şekillerde oynayabileceği kaşıklar , diş kaşıyıcıları, lastikler ve dolgu bebekler, sünger ve lastik toplar, çıngıraklar bulundurulmalıdır.

-Oyuncaklar bebeğin seçim yapmasını sağlayacak biçimde ve kendi kendine istediği zaman alıp oynayabileceği yerde olmalıdır.

-Bebeğin tırmanabileceği basamaklar hazır1anmalıdır .

-Tanıdığı nesne resimlerinden oluşan (tek sayfada tek resim) kumaş veya kalın kartondan kitaplar hazırlanmalıdır .

-Çocukların büyük kaslarının gelişimini desteklemek için içerde ve dışarıda olanaklar sağlanmalıdır. Yeni beceriler kazanabilmeleri için uygun ölçülerde rampalar ve basamaklar olmalıdır. Küçük çocukların bahçedeki oyun alanları büyüklerinkinden farklı olmalı; alçak kaydıraklar , küçük tırmanma aletleri ve salıncakları içermelidir .

-Çocukların çevrelerini araştırıp, keşfetmeleri için su ve kum oyunları gibi bahçe oyunlarına gereksinimleri vardır. Bu olanaklar onlara her gün sağlanmalıdır. Yedek giysiler, olduğu sürece su ve kum oyunları çocuklara neleri yiyip, yememeleri konusunda otokontrol kazandırır.

-Çocuklara kendi seçimlerini yapabilecekleri ve yeni geliştirdikleri fiziksel becerileri daha da pekiştirebilecekleri, rahatça hareket edebilecekleri uygun mekan hazırlanmalıdır. Bu amaçla, çocukların seçebilecekleri etkinlikler düzenlenmelidir .

-Çocukların küçük kaslarını geliştirebilmeleri için bul-yaplar, legolar ve sanat malzemeleri gibi bir çok materyal ve eğitim fırsatları sağlanmalıdır .

-Çocukların çevreyi araştırmaları, çevre hakkında birçok şey öğrenmeleri, doğa meraklarını gidermeleri, neden-sonuç ilişkisini kavramaları için çok çeşitli materyal ve etkinlikler sağlanmalıdır. Örnek: Bloklar, kum ve su oyunları için ölçü kapları, farklı genişlikte boşaltma kapları, basit deney malzemeleri vb.

-Çocuklar için güvenli, serbest bir ortam sağlanmalı ve sürekli gözetim altında bulundurulmalıdır. Çünkü, çocuklar yeni öğrendikleri fiziksel becerileri güvenli olmayan durumlarda da denemek isterler. Bu nedenle yetişkinlerin dikkatli olması gerekir.

C-Sağlık, Güvenlik ve Beslenme:

-Günlük yaşamın yemek yeme, tuvalet gereksinimi, giyinme, soyunma gibi rutinlerinin çocukların dünyalarını tanımalarına ve davranışlarını ayarlamalarına yardımcı olmak acısından önemli fırsatlar olduğu unutulmamalıdır .

-Çocukların yeni geliştirdikleri tuvaletini yapma, diş fırçalama, el yıkama, yemek yeme gibi becerileri yapmalarına ve göstermelerine fırsat verilmelidir. Ancak, yetişkinler çocuğun tuvaletini kaçırmasına, yiyeceklerini dökmesine ve yaptığı işi bitirmemesine karşı sabır1ı olmalıdırlar.

-Yetişkinler alt değiştirmeden önce ve sonra, beslenmeye başlamadan önce ve sonra mutlaka ellerini yıkamalıdır .

-Gereksinmelerinin zamanında karşılanması bebeğin yetişkine ve çevresindekilere güven geliştirmesini sağlar. Bu nedenle, bebeğin gereksinimlerine karşı duyarlı olunmalı ve zamanında karşılanmalıdır.

-Yerler kolay temizlenebilir bir halı zemin olmalı, bebeklerin zaman zaman çıplak ayakla oynamalarına izin verilmelidir.

-Bebekler uyutulurken ve uyurken yüzleri kapatılmamalıdır .

-Bebekler uyurken ve uyanıkken ya1nız bırakılmamalıdır .

-Çocukların yardım isteklerine mutlaka cevap verilmelidir.

-Balkon kapıları ve pencereler açık bırakılmamalı, elektrikli aletler ve prizler kontrol altında tutulmalıdır.

-Besinler karıştırılmadan ayrı ayrı verilme1i ve bebeğin kendi tercihini yapmasına izin verilmelidir .

-Bebek ve çocukların bireysel yemek yeme ihtiyacı göz önünde bulundurulmalıdır. Yemek mönüsü hazırlanırken dengeli beslenme ilkeleri ve çocukların beğenileri dikkate alınmalıdır.

-Yemek, daima aynı saatte ve sakin bir ortamda verilmelidir.

-Bebekler yatırılarak beslenmemelidir.

-Çocukların beklememeleri için yemekler onlar uyurken hazırlanmalıdır.

D-Duyu Eğitimi :

Yeni doğan bir bebek duyu sistemlerini kullanarak, çevreyi tanımaya dış dünyaya uyum sağlamaya çalışmaktadır. Önceleri nesneleri ağzına alarak onları bu yolla ayırt etmeye çalışır. El ve kasları geliştikçe dokunma duyusunu kullanarak çevreyi araştırır. Bu nedenle; duyuların uyarılması ve tüm duyuların bir arada eşgüdüm içinde kullanılmasının sağlanması, çocuğun tüm düzeylerdeki eğitiminde önemli katkılar sağlayacaktır. Bu bakımdan, küçük yaşlardan başlayarak bebeklerin duyularını uyarmak amacı ile bazı düzenlemeler yapılmalıdır. Öncelikle farklı duyulara yönelik malzemelerin hazırlanması ile işe başlanmalıdır.

Duyu Eğitimine Yönelik Malzemeler ve Oyunlar

1. 1.Dokunma Duyusuna Yönelik Malzeme ve Oyunlar :

a) Dokunma sepeti :

Her bebek için bir dokunma sepeti hazırlanmalıdır. Küçük bir sepet içerisine bebeklere farklı dokunma duyusu verebilecek malzemeler konulmalıdır. Örnek: sünger, fırça, pamuk, top vb. hazırlanan sepetteki malzemeleri bebeğin vücudunun farklı bölgelerine (ayak tabanına, bacaklarına, gövdesine vb.) dokundurarak uyarılmalıdır. Bu oyun bebeğe giyinme, soyunma sırasında ya da alt değiştirme sırasında da uygulanabilir. Annelere de banyo sırasında bu oyunu oynaması önerilebilir. Bu oyunu bir süre oynadıktan sonra dokunma sepetindeki malzemeler zaman zaman değiştirilmelidir.

b)Dokunma Mobili :

Bebeğe farklı dokunma duyuları verebilecek malzemelerden (sert, yumuşak vb.) oluşan mobil hazırlanmalı ve çocuğun yatağına asılmalıdır. Malzemeler sık sık değiştirilmelidir.

Bebeğe değişik özellikte kumaşlarla (düz, tüylü vb.) kaplanmış dokunma topları hazırlanabileceği gibi sert, yumuşak malzemelerden; süngerden, plastikten yapılmış düz, girintili, çıkıntılı toplar alınabilir. Bebeğe bu topları vererek oynaması sağlanabileceği gibi, bebekle karşılıklı top oyunları da oynanabilir ve toplar hakkında konuşulabilir.

c)Dokunma Yastıkları:

Bebeğin üzerine oturabileceği ya da yatabileceği büyüklükte farklı kumaşlardan (peluş, yünlü, koton vb.) yastıklar yapılabileceği gibi, aynı kumaştan içleri farklı malzemelerle doldurulabilecek (kum, köpük parçaları, kırpık süngerler, kuştüyü, fasulyeler vb.) dokunma yastıkları hazırlanabilir. Bebeğin bu yastıklara elleri ile dokunması sağlanabileceği gibi üzerine oturarak ya da yatarak vücudunun değişik bölgeleri ile farklı duyuları algılanması da sağlanabilir. Benzer şekilde çocuğun eline alabileceği büyüklükte küçük dokunma yastıkları da yapılabilir.

d)Dokunma Kartları:

İki yaşından büyük çocuklar için kare şeklinde kartların üzeri ikişer ikişer benzer malzemelerle kaplanabilir. Örnek: Peluş, zımpara kağıdı, sünger, pamuk, farklı kumaşlar vb. ve çocuktan benzer olanları eşleştirmesi istenebilir.

e)Dokunma Torbası:

İki yaşından büyük çocuklar için bir torbanın içine çocuğun tanıdığı nesneler konulabilir (top, bebek, araba vb.), torbanın içinden aldığı bir nesneyi, dokunarak tanıması ve ismini söylemesi istenebilir. Konuşmayı yeterli olmayan çocuklar o nesnenin eşini torbanın dışından gösterebilir. çocuğun yaşı büyüdükçe bir birine daha çok benzeyen nesneler ayırt ettirilir. Örnek: Kabuklu ceviz, kabuklu fındık, kabuklu kestane, kabuklu palamut vb.

2.İşitme Duyusuna Yönelik Malzeme ve Oyunlar:

a)Sesli Bileklikler :

Örgüden yapılmış bileklikler üzerine küçük ziller tutturulur. Bebeğin uyanık olduğu bir zamanda el ve ayak bileklerini sallayarak nasıl ses çıkarılacağı gösterilir.

b)Sesli Mobiller :

Farklı ses çıkaran malzemelerden hazırlanılan (küçük çıngırak ve ziller) mobili çocuğun yatağının başına asılır ve nasıl ses çıkaracağı gösterilir.

Bebeğin ilgisi azaldığında malzemeler değiştirilir. Ses çıkaran malzemeleri kalın bir lastiğe tutturarak aynı şekilde sesli lastik bantlar hazırlanabilir. Bu bantlar, bebeğin ayakları ile tekmeleyerek ses çıkarabileceği şekilde yatağına tutturulur .

c)Sesli Yastıklar:

Hazırlanılan küçük kare yastıklara farklı sesler çıkaran malzemeler tutturulur. Bebeğin oyun köşesine konulan yastıklarla ses çıkarılarak nasıl oynayacağı gösterilir.

d)Sesli Toplar:

İçinde zil olan sesli toplar satın alınabileceği gibi kumaştan dikilecek topun içine farklı sesler çıkartan ziller koyarak da hazırlanabilir. Sesli top sepeti bebeğe verilerek, toplarla nasıl oynayacağı gösterilir ve birlikte oynanır.

e)Ses Kutuları:

Kola-pepsi kutularından ikisine pirinç, ikisine mercimek, ikisine fasulye, ikisine kum gibi farklı ses çıkaran malzemeler doldurulur. Üzeri kağıt, kumaş ya da iple kaplanır. Ses kutularını 1-2 yaş arasındaki çocuklara vererek seslerin farkında olmaları sağlanabileceği gibi, 2,5 yaşından sonra az sayıda kutudan başlayarak çocuklardan aynı sesi çıkaran kutuları eşleştirmesi istenebilir.

3.Koku Alma Duyusuna Yönelik Malzeme ve Oyunlar:

a)Koku Kutuları:

Plastik kapaklı şişelerin kapağı kalın bir iğne ile koku çıkacak kadar delinerek içine farklı kokusu olan malzemeler doldurulur. Çocuğa koklatarak değişik kokuların farkına varması sağlanabilir. Ayrıca 3 yaşından sonra kokusu benzer ve farklı olanları ayırmaları istenebilir .

b)Koku Malzemeleri Sepeti:

Farklı kokusu olan malzemelerden oluşan bir sepet hazırlanır. Çocuklara koklatarak kokular hakkında konuşulur ve kokuların nası1 olduğu hakkında açıklama yapmaları istenir.

4.Tat Alma Duyusuna Yönelik Malzeme ve Oyunlar:

Ekşi, tatlı, tuzlu gibi farklı tatlardaki yiyecekler çocuklara tattırılarak tadının nası1 olduğu ve o yiyeceğin ne olduğu hakkında konuşulur.

5.Görme Duyusuna Yönelik Malzeme ve Oyunlar:

a)Görsel Mobiller:

Bebekler için farklı renk ve şekillerde nesnelerden oluşan mobiller hazırlanır ve zaman zaman değiştirilir .

b)Renk ve Şekil Kartları :

Çocuklara aynı renkte, farklı şekillerde olan nesneler ve farklı renklerde, aynı şekillerden oluşan nesne resimleri ya da benzer-farklı şekillerden oluşan resimli kartlar hazırlanır. Bu kartlar benzer ve farklı ayrımları için kullanılabilir.

E-Beden -Gelişimi (Bebek Cimnastiği):

Bebeğin gelişimini engellememek ve kalça çıkıklıklarına neden olmamak için kundaklanmaması gerekir.

Cimnastik yaklaşık olarak 4′üncü aydan itibaren yapılabilir. Cimnastik için en uygun zaman yemek öncesidir. Bebek temiz bir bez üzerine yatırılmalıdır. Oda sıcaklığının 21 derecenin altında olmamasına dikkat edilmelidir. Hareketler bebek hoşlandığı takdirde yapılmalı ve bebek, cimnastik için kesinlikle zorlanmamalıdır .

Aşağıda bazı cimnastik hareketlerinden örnekler verilmektedir .

-Kolların Sıra ile Açılıp Kapanması :

Sıra ile bir kol yana açılırken, diğer kol bükülür, ayrıca iki kol aynı zamanda açılıp kapatılır.

-Kolun Daire Şeklinde Çevrilmesi :

Bebek, yetişkinin başparmağını kavrar. Yetişkin, bebeğin bileğinin üstünden tutar. Kollar başın yanında çevrilerek (daire şeklinde) hareket yaptırılır. Hareket ters yönde de tekrar1anmalıdır.

-Kolların Çapraz Hareketi :

Her iki kol yana açılır. Göğsün üzerinde çapraz kavuşturulur.

-Bacakların Kaldırılması ve Bükülme :

Yetişkin, bebeğin ayak bileklerinden tutarak ayakların birini yukarı kaldırırken, diğerini dizinden bükerek aşağıya indirir.

-Bacakların Dizlerden Bükülüp Düzeltilmesi:

İki bacak yukarı kaldırılır ve aşağı doğru dizden bükülür.

-Ayakların Daire Şeklinde Hareketi:

Ayaklar yukarı kaldırılır, sonra daire şeklinde döndürülür.

-Gövde Hareketi:

Yüzükoyun pozisyonda, gövdenin üst kısmının yukarıya doğru kaldırılmaya çalışılmasıdır.

-Gövde Hareketi:

Sırtüstü yatarken, el1erden çekilerek vücudun oturma pozisyonuna getirilmesidir.

-Ayak Bileklerinden Tutulup Gövdenin Kaldırılması:

Bebeğin yüzükoyun pozisyonda iken ayak bileklerinden tutulup, kollarından destek alacak şekilde yukarı doğru kaldırılmasıdır.

Bu hareket, aynı zamanda dayanma fonksiyonunun gelişimine yardım eder. 6-8 aylardan itibaren yaptırılır.

-Ayaktan Tutulup, Baş Aşağı Sarkıtma Çalışması :

Bebek ayak bileklerinden kavranarak aşağı doğru sarkıtılır, sonra yavaşça karın üzerine yatırılır.

25-36 aylık çocukta hareket ihtiyacı gelişimle artar. Bunun için de, çocuğun hareket becerilerini geliştirmek üzere yürüme, koşma, tırmanma vb. hareketleri yapabileceği çeşitli fırsatlar sağlanmalıdır .

Çevre düzenlenmesi konusunda ifade edildiği şekildeki düzenlemeler, araç-gereç temini; bu yaş grubundaki çocukların sağlıklı beden ve hareket gelişimi için dikkat edilmesi gereken son derece önemli hususlardır.

F-Tuvalet ve Temizlik Eğitimi:

-Çocuğa olumlu tuvalet alışkanlığı kazandırmak için 18′inci ayın

tamamlanması beklenmelidir. Çünkü çocuğun tuvaletini yapabilmesi için gerekli idrar ve gaita kontrolünü sağlayan kasların gelişimi bu süreden önce tamamlanmaz.

-Her çocuğun tuvalet eğitimine hazır duruma gelme süresi farklı olabilir. Eğer çocuk hazırsa, tuvalete gitme ihtiyacını mimikleri ya da duruşu ile belli eder. Ayrıca çocuk söylenenleri anlıyor ve basit işlerde yetişkinleri taklit edebiliyorsa bu da bizim tuvalet eğitimine başlamamızda bir kriter olabilir.

-Çocuklar , genellikle 2 yaş dolaylarında idrarlarını tutmayı öğrenirler. Ancak bazı çocuklar 2-3 yaşlarına kadar gündüz, 3-5 yaşlarına kadar da gece zaman zaman altlarını ıslatırlar. Çocuklar önce gaita daha sonra idrar kontrolünü kazanırlar.

-Çocuk, tuvalete doğru yaklaşma davranışından, tuvalete girişine kadar bütün olumlu davranışlarda adım adım ödüllendirilmelidir.

-Tuvalet eğitimi süresince çok sabırlı ve sakin olmalı, çocuk idrar ve gaitasını yaptığı zaman bunun pis kokulu bir şey olduğu, herhangi bir şekilde hoşnutsuzluk ona hissettirilmemeli, azarlanmamalıdır. Çünkü bu fizyolojik bir olaydır.

-Çocuğun, özellikle uyku saatinden hemen önce ve dinlenme saatinde tuvalete gitmesi ve bu davranışı belirli sıklıklarla tekrarlaması sağlanmalıdır.

-Tuvalet alışkanlığını kolay kazanabilmesi için tuvalet kapısı açık bırakılmalıdır. Çocuğun, arkadaşını tuvalette gözlemesi, kendisinden de beklenen bu davranışı daha kolay öğrenmesini sağlayacaktır.

-Çocuğun tutumundan mutluluk duyulduğu ve başarılarından gururlanıldığı hissettirilmelidir.

-Çocuklara tuvaletten çıkarken su dökmeyi, ellerini sabunla yıkamayı öğretmek tuvalet eğitiminin bir parçasıdır. Bu nedenle üzerinde önemle durulmalıdır.

Yorum Yaz